हर्मुज जलघाँटी खुला गर्न र आणविक वार्ता पुनः थाल्न अमेरिकासमक्ष इरानको सातदिने प्रस्ताव

न्युयोर्क। पश्चिम एसियामा जारी द्वन्द्व अन्त्य गर्दै विश्वकै महत्त्वपूर्ण सामुद्रिक मार्ग मानिने हर्मुज जलघाँटी खुला गर्न र आफ्नो आणविक कार्यक्रमबारे रोकिएको वार्ता पुनः सुरु गर्न इरानले अमेरिकासमक्ष सातदिने योजना प्रस्ताव गरेको छ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभाका क्रममा इरानी विदेशमन्त्री सैयद अब्बास अराघचीले मध्यस्थकर्तामार्फत अमेरिकी पक्षसमक्ष यो योजना पठाइएको जानकारी दिनुभएको छ।

विदेशमन्त्री अराघचीका अनुसार इरानले अघि सारेका केही सर्तहरू पूरा भएमा सातौँ दिनको अन्त्यसम्ममा हर्मुज जलघाँटी खुला गरिनेछ। त्यसपछि आणविक कार्यक्रमबारे विस्तृत वार्ता औपचारिक रूपमा पुनः सुरु हुनेछ।

यो प्रस्ताव यसै वर्षको जुन महिनामा अमेरिका र इरानबीच भएको समझदारीको ढाँचासँग मिल्दोजुल्दो रहेको उल्लेख गर्दै उहाँले अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनअघि नै सम्झौता हुनु उपयुक्त हुने धारणा व्यक्त गरे।

जर्मनीका विदेशमन्त्री जोहान वाडेफुलसँगको भेटवार्ताका क्रममा अराघचीले कूटनीतिक प्रक्रियालाई अघि बढाउन इरानले अमेरिकी पक्षसमक्ष आफ्ना सर्त तथा आवश्यकताहरू स्पष्ट रूपमा राखिसकेको बताए।

क्षेत्रीय सुरक्षा र स्थायित्व पुनःस्थापित गर्नका लागि अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेप अनिवार्य रूपमा अन्त्य हुनुपर्नेमा उनले जोड दिए।

इरान आफ्नो शान्तिपूर्ण आणविक कार्यक्रमका विषयमा कूटनीतिक माध्यमबाटै समाधान खोज्न पूर्ण रूपमा प्रतिबद्ध रहेको बताउँदै विदेशमन्त्री अराघचीले वार्ताका क्रममा इरानले देखाएको सद्भावका साथै अमेरिका र इजरायलका तर्फबाट भएका सैन्य आक्रमणहरूलाई बेवास्ता गर्न नमिल्ने उल्लेख गरे।

साथै, हर्मुज जलघाँटीमा उत्पन्न पछिल्लो असुरक्षाका लागि इरानलाई मात्रै जिम्मेवार देखाउन भइरहेका प्रयासहरूप्रति उनले कडा आलोचना गरे।

अमेरिका र केही युरोपेली मुलुकहरूले अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको उल्लंघन गर्नुका साथै एकपक्षीय दबाब सिर्जना गरिरहेको आरोप लगाउँदै उनले संयुक्त राष्ट्रसंघप्रति विश्वको विश्वास पुनःस्थापित गर्न सबै देशले संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनका सर्वमान्य सिद्धान्तहरूको पालना गर्नुपर्ने बताए।

यसैबीच, इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले ‘फक्स न्युज’ सँगको अन्तर्वार्तामा गत जुन महिनामा अमेरिका र इरानबीच भएको समझदारी पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन नसक्नुमा अमेरिकी पक्ष नै जिम्मेवार रहेको आरोप लगाए। उनले इरानले हर्मुज जलघाँटी बन्द नगरेको स्पष्ट पार्दै संवाद र कूटनीतिमार्फत समाधान खोज्न आफूहरू अझै पनि तयार रहेको बताए।

यसअघि इरानले अमेरिकी सैन्य दबाब घटाइएमा तथा इरानी बन्दरगाहहरूमाथि लगाइएको नाकाबन्दी हटाइएमा सात दिनभित्र हर्मुज जलघाँटी पुनः खोल्न सकिने जनाएको थियो। इरानी अधिकारीहरूका अनुसार सेप्टेम्बर १६ मा नै मध्यस्थकर्ताहरूमार्फत यो प्रस्ताव अमेरिकी पक्षसमक्ष पठाइएको हो।

विश्वको अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण ऊर्जा तथा सामुद्रिक व्यापार मार्गका रूपमा रहेको हर्मुज जलघाँटीमा निरन्तर देखिएको अवरोधले क्षेत्रीय द्वन्द्व बढाउनुका साथै विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति चक्रमा समेत गम्भीर असर पारिरहेको छ।